Chăm sóc cơ thể – Lương y Võ Ngọc Yến Nga

Nóng bừng là cảm giác đột ngột như có luồng nhiệt lan tỏa khắp cơ thể, thường kèm theo đỏ mặt, đổ mồ hôi, mà không kèm theo sốt thực sự. Đây là triệu chứng phổ biến, có thể xảy ra ở cả nam lẫn nữ, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng giấc ngủ. Hiểu rõ nguyên nhân giúp mọi người nhận biết sớm các vấn đề tiềm ẩn về sức khỏe, từ sự thay đổi hormone đến yếu tố lối sống. Theo quan điểm Đông y, nóng bừng thường liên quan đến sự mất cân bằng âm dương trong cơ thể, nơi âm hư sinh nội nhiệt, khiến khí huyết lưu thông không đều. Bài viết này được tham vấn bởi Bà Võ Ngọc Yến Nga – truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông với hơn 20 năm kinh nghiệm hỗ trợ các vấn đề về bổ dưỡng và cân bằng nội tiết.

Nóng bừng ở nữ giới

Người nóng bừng nhưng không sốt ở nữ thường gắn liền với sự biến động hormone, đặc biệt là estrogen, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa nhiệt độ cơ thể. Khi mức estrogen giảm đột ngột, hệ thống mạch máu phản ứng bằng cách giãn nở nhanh chóng, gây ra cảm giác nóng ran lan từ ngực lên cổ, mặt và đầu. Đây không chỉ là hiện tượng tạm thời mà có thể lặp lại nhiều lần trong ngày, đặc biệt vào ban đêm, dẫn đến khó chịu kéo dài. Theo các tài liệu y học cổ truyền, tình trạng này phản ánh sự suy yếu của can thận âm, khiến nội nhiệt bốc lên bề mặt da.

Hiện tượng này phổ biến nhất ở giai đoạn tiền mãn kinh, khi cơ thể phụ nữ từ 40-50 tuổi chuẩn bị chuyển tiếp sang mãn kinh. Các cơn nóng có thể kéo dài từ 30 giây đến 30 phút, xuất hiện bất ngờ và thường dữ dội hơn vào buổi tối, gây gián đoạn giấc ngủ, mệt mỏi ban ngày và ảnh hưởng đến tinh thần. Ngoài ra, những biểu hiện kèm theo giúp nhận diện rõ hơn nguồn gốc hormone:

Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, với kinh nguyệt không đều hoặc lượng máu thay đổi.
Đổ mồ hôi dồi dào, đặc biệt là mồ hôi đêm, khiến quần áo và ga giường ẩm ướt.
Da khô ráp nhanh chóng sau khi nóng bừng, do mất nước qua mồ hôi.
Cảm giác ớn lạnh sau đó, kèm theo uể oải, dễ cáu gắt hoặc dao động tâm trạng.

Không chỉ giới hạn ở tiền mãn kinh, sự thay đổi nội tiết ở các giai đoạn khác cũng góp phần gây nóng bừng. Ví dụ, trong tuổi dậy thì, hormone estrogen dao động mạnh mẽ để thích nghi với sự phát triển cơ thể, dẫn đến các cơn nóng bất chợt. Tương tự, giai đoạn hành kinh có thể làm tăng nội nhiệt do khí huyết dồn dập, trong khi thai kỳ lại khiến progesterone và estrogen biến động, gây nóng ran ở vùng bụng và lưng. Những trường hợp này thường nhẹ hơn nhưng vẫn cần theo dõi để tránh tích tụ thành vấn đề mãn tính. Tại Dược Bình Đông, các chuyên gia như Bà Võ Ngọc Yến Nga thường khuyên theo dõi qua các bài kiểm tra Đông y đơn giản để đánh giá mức độ mất cân bằng, giúp hiểu rõ hơn về cơ địa cá nhân mà không cần can thiệp sâu.

Nóng bừng ở nam giới

Dù ít gặp hơn ở nam giới so với phụ nữ, nóng bừng vẫn là tín hiệu đáng lưu tâm, thường bị bỏ qua vì cho rằng chỉ liên quan đến thời tiết hoặc mệt mỏi. Thực tế, ở nam, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự suy giảm testosterone – hormone nam tính chính – dẫn đến rối loạn điều hòa nhiệt độ tương tự như ở nữ. Theo Đông y, điều này có thể do thận dương hư, khiến dương khí không đủ để kiềm chế nội nhiệt, gây ra cảm giác nóng ran từ bụng dưới lan lên ngực và đầu. Các cơn có thể ngắn hơn nhưng lặp lại thường xuyên, đặc biệt khi kết hợp với các yếu tố khác như tuổi tác hoặc lối sống.

Nam giới trung niên, từ 45 tuổi trở lên, dễ gặp phải do quá trình lão hóa tự nhiên làm giảm sản xuất hormone, nhưng tình trạng kéo dài có thể cảnh báo các vấn đề nghiêm trọng hơn. Nếu không chú ý, nó có thể che lấp các dấu hiệu bệnh lý cần can thiệp sớm. Những biểu hiện kèm theo thường chỉ ra nguồn gốc từ hệ nội tiết nam:

Bệnh lý liên quan đến tinh hoàn, như viêm hoặc teo tinh hoàn, làm gián đoạn sản xuất testosterone.
Suy tuyến thượng thận, ảnh hưởng đến cortisol và aldosterone, gây mất cân bằng điện giải dẫn đến nóng ran.
Ung thư tiền liệt tuyến ở giai đoạn đầu, với hormone thay đổi làm tăng nội nhiệt.

Nếu nóng bừng xảy ra thường xuyên, kèm theo sụt cân không lý do, suy nhược toàn thân hoặc đau tức vùng tinh hoàn, nam giới nên kiểm tra sức khỏe ngay để xác định chính xác. Trong thực hành Đông y tại Dược Bình Đông, Bà Võ Ngọc Yến Nga nhấn mạnh rằng việc chẩn đoán qua bắt mạch có thể phát hiện sớm sự hư tổn thận tinh, giúp phân biệt giữa nguyên nhân hormone thông thường và bệnh lý tiềm ẩn. Sản phẩm bổ trợ từ thảo dược như Nhiệt Bình Đông – được chiết xuất từ các vị thuốc cổ phương – đôi khi được dùng để hỗ trợ theo dõi, giúp cơ thể duy trì sự cân bằng mà không làm thay đổi lối sống hàng ngày.

Các nguyên nhân khác gây nóng bừng

Ngoài sự biến động hormone giới tính, nóng bừng còn có thể bắt nguồn từ các yếu tố sinh lý, lối sống hoặc môi trường, thường dễ nhận biết qua thói quen hàng ngày. Những nguyên nhân này không đe dọa nghiêm trọng bằng bệnh lý nhưng có thể tích tụ nếu không điều chỉnh, dẫn đến mệt mỏi kéo dài. Từ góc nhìn Đông y, chúng thường liên quan đến ngoại nhân (yếu tố bên ngoài) xâm nhập, làm rối loạn tỳ vị hoặc phế khí, khiến cơ thể khó tản nhiệt tự nhiên. Hiểu rõ giúp mọi người tự nhận diện và theo dõi kịp thời.

Các yếu tố này thường kết hợp với nhau, tạo thành chuỗi phản ứng làm tăng cảm giác nóng. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất, dựa trên quan sát lâm sàng:

Thay đổi bất thường ở vùng hạ đồi não bộ, trung tâm điều khiển nhiệt độ cơ thể, do căng thẳng hoặc rối loạn thần kinh.
Stress và căng thẳng kéo dài, kích thích tiết epinephrine và norepinephrine, tăng nhịp tim và lưu thông máu đột ngột, gây nóng ran khắp người.
Thực phẩm cay nóng như ớt, tiêu, gừng, tỏi, hoặc đồ uống có cồn, caffeine (rượu bia, cà phê), làm tăng nhiệt nội tại và kích thích tuần hoàn.
Môi trường nóng bức, độ ẩm cao hoặc không gian làm việc ngột ngạt, thiếu thông gió, khiến cơ thể mất khả năng điều hòa nhiệt, dẫn đến tích tụ nhiệt lượng.
Tác dụng phụ từ thuốc, như raloxifene (điều trị loãng xương), tamoxifen (ung thư vú) hoặc tramadol (giảm đau), gây rối loạn thân nhiệt tạm thời.
Thói quen sinh hoạt thiếu khoa học, chẳng hạn hút thuốc lá làm co mạch máu rồi giãn đột ngột, hoặc lười vận động dẫn đến tích tụ độc tố.
Thừa cân hoặc béo phì, với lớp mỡ dày cản trở tản nhiệt, làm cơ thể dễ nóng hơn khi hoạt động nhẹ.

Những nguyên nhân này thường thuyên giảm khi nhận diện sớm, nhưng nếu kết hợp với triệu chứng dai dẳng, nên tham khảo ý kiến chuyên gia để loại trừ yếu tố nội tại. Tại Dược Bình Đông, các bài tư vấn dựa trên kinh nghiệm dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm luôn nhấn mạnh việc kết hợp quan sát Đông y với lối sống, giúp khách hàng không chỉ hiểu nguyên nhân mà còn duy trì sức khỏe lâu dài.

Tóm lại, nóng bừng là lời nhắc nhở từ cơ thể về sự mất cân bằng, từ hormone đến môi trường. Việc nhận biết nguyên nhân cụ thể giúp chủ động theo dõi, tránh để tình trạng ảnh hưởng sâu hơn. Nếu bạn đang gặp phải, hãy ghi chép chi tiết để chia sẻ với chuyên gia y tế đáng tin cậy.

————
Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Võ Ngọc Yến Nga – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

—————————-
Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital

Để hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, việc bổ sung các nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng là yếu tố then chốt. Vậy ăn gì tăng sức đề kháng? Dưới đây là những thực phẩm quen thuộc, dễ tìm trong bữa ăn hàng ngày, giúp cung cấp protein, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa cần thiết cho sức đề kháng.

Nhóm thực phẩm giàu protein và kẽm

Protein là nền tảng xây dựng tế bào miễn dịch, trong khi kẽm hỗ trợ sản sinh kháng thể. Các lựa chọn sau đây mang lại nguồn dưỡng chất dồi dào.

Thịt đỏ và thịt trắng: Thịt bò, thịt heo cung cấp protein chất lượng cao cùng sắt dễ hấp thu. Thịt gà giàu protein nạc, ít chất béo xấu, dễ kết hợp trong bữa ăn.
Hải sản: Tôm, cua, hàu, nghêu, sò, ốc, hến chứa hàm lượng kẽm vượt trội, giúp tăng cường chức năng tế bào miễn dịch.
Sản phẩm từ đậu nành: Đậu phụ là nguồn protein thực vật hoàn chỉnh, phù hợp cho người ăn chay hoặc muốn đa dạng thực đơn.
Trứng: Cung cấp protein đầy đủ axit amin thiết yếu, cùng vitamin D hỗ trợ miễn dịch.

Nhóm thực phẩm giàu vitamin D và chất béo lành mạnh

Vitamin D kích hoạt tế bào miễn dịch, trong khi chất béo tốt giảm viêm. Những thực phẩm này dễ bổ sung mà không làm thay đổi khẩu vị quen thuộc.

Cá béo: Cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá trích giàu omega-3 và vitamin D tự nhiên, giúp cơ thể chống lại tác nhân gây hại.

Nhóm rau củ giàu vitamin A, C, E và chất chống oxy hóa

Vitamin A bảo vệ niêm mạc đường hô hấp, vitamin C tăng sản xuất bạch cầu, còn vitamin E chống oxy hóa. Các loại rau củ sau chứa dưỡng chất đa dạng, dễ chế biến.

Bông cải xanh: Hàm lượng vitamin A, C, E cao, kèm chất xơ và chất chống oxy hóa, hỗ trợ hệ miễn dịch toàn diện.
Rau xanh lá: Rau chân vịt (rau bina), cải xanh, cải xoăn cung cấp protein thực vật, vitamin A, B6, E, K cùng chất xơ.
Cần tây: Giàu chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Rau quả màu cam: Ớt chuông, cà chua, cà rốt chứa tiền vitamin A, chuyển hóa thành vitamin A trong cơ thể để tăng cường hàng rào bảo vệ.
Khoai lang: Nguồn beta-carotene dồi dào, hỗ trợ chuyển hóa vitamin A.

Nhóm gia vị và thực phẩm chống viêm

Các gia vị tự nhiên chứa hợp chất hoạt tính, giảm viêm và tăng khả năng miễn dịch mà không cần liều lượng lớn.

Tỏi, gừng, nghệ: Chứa allicin, gingerol và curcumin – các chất chống viêm, chống oxy hóa mạnh mẽ.

Nhóm thực phẩm giàu khoáng chất và chất xơ

Khoáng chất như sắt, magie, selen hỗ trợ enzyme miễn dịch, chất xơ nuôi dưỡng vi khuẩn có lợi trong ruột – nơi chứa 70% hệ miễn dịch.

Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, gạo lứt, lúa mạch cung cấp sắt, magie, mangan, phốt pho, selen, vitamin B và chất xơ.
Các loại hạt: Óc chó, hạt lanh, hạt chia, hạt bí, hạt hướng dương giàu chất béo tốt, vitamin E và kẽm.
Các loại nấm: Dinh dưỡng đa dạng, chứa beta-glucan kích thích tế bào miễn dịch.
Socola đen: Hàm lượng flavonoid cao, chống oxy hóa, dùng điều độ để hỗ trợ sức đề kháng.

Việc bổ sung đều đặn các thực phẩm chống oxy hóa trên giúp cơ thể duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Theo bà Võ Ngọc Yến Nga – truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông – kết hợp thực phẩm tự nhiên với sản phẩm hỗ trợ từ thảo dược như Cao Lỏng Bổ Phế Kiện Tỳ Bối Mẫu của Dược Bình Đông sẽ tăng hiệu quả rõ rệt, đặc biệt trong mùa giao mùa. Sản phẩm được chiết xuất từ bối mẫu, khoản đông hoa, tran bì, giúp bổ tỳ phế, hóa đàm, phù hợp bổ sung song song chế độ ăn.

Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.